Thanh khoản tập trung CLMM là gì? Cơ chế hoạt động của CLMM

thanh khoan tap trung clmm la gi

Nếu là nhà đầu tư trong Crypto chắc hẳn các bạn không còn xa lạ với các cụm từ AMM, Liquidity Provider hay Impermanent Loss,…. Vậy đã bao giờ nghe thấy CLMM chưa? Nếu chưa nghe thấy hay chỉ thoáng nghe qua chưa hiểu rõ về khái niệm của nó, hãy cùng Tài Chính 101 tìm hiểu thanh khoản tập trung CLMM là gì trong bài viết này nhé!

Thanh khoản tập trung (CLMM) là gì?

Thanh khoản tập trung (hay CLMM, viết tắt Concentrated Liquidity Market Maker, gọi là nhà tạo lập thị trường thanh khoản tập trung) là loại thuật toán tiên tiến thiết kế cho nền tảng DEX. Nó cho phép nhà cung cấp thanh khoản thêm tính thanh khoản các cặp token trong phạm vi giá cụ thể. Về mặt khái niệm đây xem là ý tưởng phức tạp trong thị trường tiền điện tử.

Có thể hiểu, các LPs (hay nhà cung cấp thanh khoản) cung cấp thanh khoản chiến lược sâu hơn vì khi đó các LPs dự đoán phạm vi mà giao dịch thực sự xảy ra, thay vì cung cấp toàn bộ phạm vi giá. 

Cơ chế hoạt động thanh khoản tập trung

Xét cặp giao dịch DAI/USDC niêm yết trên Uniswap V2. Khi cung cấp thanh khoản Uniswap, nguồn vốn LP (nhà cung cấp thanh khoản) được giao dịch trong khoảng (0;∞).

Các LP chỉ sử dụng được khoảng 0,5% tổng vốn có sẵn giao dịch 0,99 – 1,01 đô la, đây là khoảng giá các LP kỳ vọng volume giao dịch lớn nhất – là khoảng giá các LP thu về nhiều phí nhất.

Với Uniswap V3, khi được tích hợp cơ chế CLMM thì nhà cung cấp thanh khoản có thể tập trung vốn vào khoảng giá nhỏ hơn (0, ∞).

thanh khoan tap trung clmm

Ví dụ, trong cặp Stablecoin/Stablecoin, LP có thể chọn phân bổ vốn vào phạm vi 0,95 – 1,05. Kết quả, nhà giao dịch cung cấp thanh khoản sâu hơn xung quanh giá trung bình và các LP kiếm nhiều phí giao dịch hơn vốn của họ.

Tại sao cần mô hình Thanh khoản tập trung CLMM?

Thuật toán phổ biến nhất được nền tảng DEX trong DeFi hiện áp dụng là AMM – Trình tạo lập thị trường tự động. 

AMM tuân phương trình tích hằng số cổ điển x*y=k. Tài sản phân bổ đồng đều trên toàn bộ đường cong giá. Trong phương trình, k chính là giá trị không đổi trong khi x, y là tính thanh khoản hai token tương ứng cặp giao dịch. 

thanh khoan tap trung clmm

Tất cả thanh khoản được thêm vào bởi nhà cung cấp thanh khoản trong AMM nằm trong toàn bộ phạm vi (0, ∞). 

Mô hình AMM áp dụng trong nhiều DEX hàng đầu hiện như Uniswap V2, SushiSwap, Bancor, Pancake, Raydium, Quickswap,…..

thanh khoan tap trung clmm

Nhận xét: Mô hình đơn giản nhưng nó dẫn đến vấn đề đối với nền tảng AMM là phần lớn thanh khoản trong AMM khá nhàn rỗi dẫn đến không thực sự hiệu quả về vốn. Các giao dịch bị trượt giá cao cũng như nhà cung cấp thanh khoản (Liquidity Providers – LPs) không nhận lại lợi nhuận tốt nhất.

Lý do: trên thực tế, giá không chạy trong toàn bộ phạm vi (0, ∞) như hình. Mà thường chạy trong một khoảng biến động nhất định.

→ Chính lý do đó dẫn đến sự xuất hiện của mô hình mới tên gọi là CLMM.

Lợi ích thanh khoản tập trung (CLMM)

Sử dụng ví dụ phía trên, khi giá di chuyển khỏi phạm vi giá định trước (1.05), vị thế người dùng này chuyển sang trạng thái không hoạt động. Chỉ khi giá giao dịch pool giảm xuống phạm vi do người dùng chỉ định dưới 0.95 ; trên 1.05, thanh khoản đó mới được sử dụng. Lúc đó tài sản tập trung nhiều hơn – tính thanh khoản tập trung nhiều hơn. Kết quả việc sử dụng vốn hiệu quả hơn.

Thanh khoản thể hiện qua việc mua, bán 1 khối lượng lớn tiền điện tử mà không (hay rất ít) gây tác động đến giá đồng tiền điện tử đó, là điều cực kỳ cần thiết trong crypto.

Đối với nhà cung cấp thanh khoản (LPs)

Các nhà cung cấp thanh khoản kiếm được phần phí và phần thưởng cao hơn, kết quả việc tối ưu vốn đáng kể hiệu quả hơn với mô hình AMM trước đây trong DeFi, đồng thời giảm rủi ro vốn ban đầu. 

→ Số vốn tiết kiệm có thể giữ bên ngoài, đầu tư vào tài sản khác nhau, gửi nơi khác trong DeFi.

Điều đó thể hiện qua ví dụ sau: 

Alice và Bob muốn cung cấp tính thanh khoản trong nhóm ETH/DAI nền tảng sử dụng cơ chế thanh khoản tập trung (CLMM). Mỗi người có 1 triệu đô la. Giá hiện tại ETH là 1500 DAI.

Alice quyết định triển khai vốn trên toàn bộ phạm vi giá (trong cơ chế AMM bình thường). Alice cần gửi 500,000 DAI, 333.33 ETH (trị giá tổng 1 triệu đô la).

Thay vào đó, Bob sử dụng cơ chế CLMM, gửi tiền trong phạm vi giá từ 1000$ – 2250$. Bob cần gửi 91,751 DAI, 61.17 ETH, trị giá tổng khoảng 183,500$. Phần còn lại 816,500 đô la, Bob dành đầu tư theo cách khác.

Mặc dù Alice bỏ ra vốn gấp 5,44 lần như Bob, nhưng cả hai kiếm số tiền phí tương tự nhau, miễn giá ETH/DAI nằm trong phạm vi 1.000 – 2.250.

thanh khoan tap trung clmm

Thanh khoản của Alice và Bob hoàn toàn bằng ETH nếu ETH giảm xuống còn 0 đô la. Tuy nhiên, Alice sẽ mất toàn bộ tài sản, còn Bob chỉ mất khoảng 20% tài sản.

Thêm vào đó, tính năng thanh khoản tập trung này mà Hayden (nhà sáng tạo giao thức Uniswap) ước tính trong vòng 3 tháng ( tháng 8 đến tháng 11 – 2021), giá ETH/BTC dao động từ 0,0295 – 0,0454.

Nếu áp dụng mô hình CLMM, mô hình CLMM hiệu quả hơn 9,8 lần với mô hình AMM thông thường. 

Đối với các Trader

Tính thanh khoản cao hơn xung quanh giá thực tế cặp tiền nghĩa là giúp cho nhà giao dịch (trader) thực hiện hoán đổi chi phí trượt giá thấp hơn.

Đối với các dự án

Tính thanh khoản cao là tiền đề phát triển thêm nhiều sản phẩm tài chính các mảng khác sâu hơn như Derivatives (Perpetual, Options),…

Một số mô hình thanh khoản tập trung (CLMM) trên thị trường

Uniswap v3

Tháng 3/2021, Uniswap v3 giới thiệu tính năng thanh khoản tập trung, cho phép nhà cung cấp thanh khoản (LPs) kiểm soát chi tiết từng phạm vi giá mà LPs phân bổ. Nhiều mức phí tương ứng khác nhau đền bù các LPs khi chấp nhận mức độ rủi ro khác nhau.

Những tính năng này làm Uniswap v3 trở thành AMM linh hoạt và hiệu quả nhất. LPs có thể cung cấp tính thanh khoản hiệu suất sử dụng vốn đến 4000 lần với Uniswap v2, thu lợi nhuận cao hơn từ vốn ban đầu. 

thanh khoan tap trung clmm

Crema Finance

Crema Finance là giao thức thanh khoản tập trung đầu tiên hệ sinh thái Solana. Crema Finance giúp khai thác hết tiềm năng tài sản. Crema có nhiều sản phẩm khác như NFT Liquidity Farming, kết hợp dự án Jupiter làm smart router định giá tốt nhất mỗi khi giao dịch.

thanh khoan tap trung clmm

Cykura

Cykura là AMM giải quyết vấn đề kém hiệu quả vốn và tối đa hóa lợi nhuận cho nhà cung cấp thanh khoản, đồng thời mang trải nghiệm mượt mà và nhanh chóng cho các trader. Cykura kết hợp tính thanh khoản tập trung thế mạnh của blockchain Solana chi phí thấp, tốc độ nhanh, xóa bỏ khó khăn trong không gian DeFi.

thanh khoan tap trung clmm

Orca

Dự án Orca gần đây thông báo ra mắt Whirlpool, mô hình áp dụng cơ chế thanh khoản tập trung, được gọi là thế hệ mới cơ chế AMM. 

Trước đây hầu hết pool trên Orca xài cơ chế AMM, nhưng sau khi khám phá lợi ích cơ chế thanh khoản tập trung mang lại cho người dùng (tối ưu hóa nguồn vốn các LPs) cũng như tính thanh khoản tốt hơn cho trader giao dịch với trượt giá thấp. Đúng với tiêu chí Orca là DEX for everyone (DEX cho mọi người).

thanh khoan tap trung clmm

Nhận định tương lai thanh khoản tập trung (CLMM)

Ai là người nên cung cấp thanh khoản tập trung?

Bất kỳ ai có kiến thức vững chắc thị trường tiền điện tử, đặc biệt là Liquidity Provider, có khả năng chấp nhận rủi ro cao và mong muốn cạnh tranh có lợi nhuận.

Có thể trao đổi được NFT LP không?

Có! Có thể giao dịch được NFT LP, tuy nhiên điều đó nghĩa là các bạn sẽ mất đi lượng thanh khoản cặp token mà các bạn cung cấp.

Không những thế, dự đoán trong tương lai xuất hiện NFT LP farming tạo ra thêm incentives cho các LPs, khuyến khích nhiều người biết và sử dụng các nền tảng áp dụng cơ chế CLMM.

Chiến lược có thể áp dụng trên CLMM?

Có thể chọn các chiếc lược sau:

Đa dạng hóa chiến lược cung cấp thanh khoản: có thể chia thanh khoản làm nhiều phần, đa số người chơi khác tập trung thanh khoản phần giữa, các bạn có thể chọn phần ở ngoài rìa. Khi giá dao động mạnh, người cung cấp thanh khoản  phần rìa, số phí nhận lại tăng gấp bội. 

Đa dạng hóa các danh mục cung cấp thanh khoản: Như ví dụ trên, thanh khoản tập trung cho các bạn thêm nhiều tài sản dư làm việc khác, qua đó các bạn chọn cung cấp thanh khoản trên nhiều Pools giảm rủi ro khi làm LPs.

Kết luận

Hi vọng bài viết này sẽ mang những thông tin hữu ích với nhà đầu tư. Hãy theo dõi Tài Chính 101 cập nhật thêm nhiều thông tin thú vị, mới nhất thị trường trường tài chính và tiền điện tử. Hẹn gặp lại trong các bài chia sẻ, hướng dẫn tiếp theo nhé.