GNP là gì? Hướng dẫn cách tính chỉ số GNP mới nhất hiện nay

gnp la gi

Nhiều người chắc đã nghe đến thuật ngữ GNP. Vậy GNP là gì? Và cách tính GNP ra sao? GNP có ý nghĩa gì? Bài viết dưới đây của Tài Chính 101 sẽ giới thiệu đến các bạn các thông tin liên quan đến chỉ số GNP.

GNP là gì?

GNP là viết tắt của từ tiếng Anh Gross National Product, nghĩa là tổng sản lượng quốc gia hoặc tổng sản phẩm quốc gia, là chỉ số đánh giá mức độ phát triển kinh tế của 1 đất nước. GNP được tính bằng tổng giá trị theo tiền các sản phẩm/dịch vụ cuối cùng do công dân đất nước đó làm ra trong khoảng thời gian nhất định. GNP thường được tính trong vòng một năm (dương lịch).

Sản phẩm/dịch vụ cuối cùng trong GNP là gì?

Sản phẩm/dịch vụ cuối cùng trong GNP là thành phẩm cuối cùng bán ra cho những người tiêu dùng, không phải loại sản phẩm bán ra cho nhà sản xuất và là một trong các sản phẩm trung gian nằm trong khâu sản xuất sản phẩm cuối cùng. 

Ví dụ: Một chiếc điện thoại đưa ra thị trường và bán cho người tiêu dùng sử dụng xem là sản phẩm cuối cùng. Trong khi đó, linh kiện tạo nên điện thoại là sản phẩm trung gian, không phải là sản phẩm cuối cùng.

gnp

Bản chất GNP

Bản chất GNP thể hiện qua những yếu tố sau:

  • GNP cộng nhiều sản phẩm thành chỉ tiêu duy nhất về giá trị hoạt động kinh tế. GNP dùng giá thị trường thực hiện điều đó bởi vì giá thị trường phản ánh giá trị hàng hóa.
  • GNP biểu thị đầy đủ hàng hóa, sản xuất ra trong nền kinh tế, được bán ra hợp pháp trên thị trường. Thế nhưng vẫn có sản phẩm mà GNP không biểu thị được, ví dụ sản phẩm sản xuất, bán trong nền kinh tế ngầm.
  • GNP gồm hàng hóa hữu hình: quần áo, xe hơi, thực phẩm, dịch vụ vô hình
    (khám bệnh, cắt tóc,….).
  • GNP gồm giá trị hàng hóa, dịch vụ cuối cùng, không tính giá trị hàng hóa trung gian. Nếu hàng hóa trung gian được mang vào sản xuất sản phẩm. Sản phẩm này không được đưa dùng mà đưa vào hàng tồn kho bán trong tương lai. Lúc này hàng hóa trung gian là hàng hóa cuối cùng, vẫn tính vào GNP.
  • GNP bao gồm hàng hóa, dịch vụ được sản xuất thời kỳ hiện tại. Không bao gồm giao dịch liên quan đến hàng hóa, được sản xuất trong quá khứ.
  • Các yếu tố sản xuất của 1 quốc gia dù có tham gia hoạt động sản xuất kinh doanh bất cứ đâu trên thế giới, kết quả tạo ra tính vào GNP nước đó.
  • GNP phản ánh giá trị sản xuất thực hiện khoảng thời gian 1 năm hoặc 1 quý. GNP phản ánh lượng chi tiêu hoặc thu thập trong thời kỳ đó.

Phân loại GNP

GNP được chia làm 2 loại:

GNP danh nghĩa (GNPn)

GNP danh nghĩa hay GNPn là một chỉ số đo lường tổng sản phẩm, dịch vụ quốc gia được tạo ra trong thời kỳ nhất định và tính theo mức giá hiện tại trên thị trường. 

GNP thực tế (GNPr)

GNP thực tế hay GNPr là chỉ số đo lường tổng sản phẩm, dịch vụ quốc gia được sản xuất trong thời kỳ nhất định nhưng tính theo mức giá cố định theo mốc thời gian chọn làm gốc. 

Khi so sánh GNPn va GNPr sẽ thấy được chỉ số lạm phát giá cả thị trường.

chi so gnp

Cách tính chỉ số GNP

Có 2 cách tính chỉ số GNP như sau:

Theo tổng sản phẩm quốc nội (GDP)

Đây là cách tính dựa trên GDP, khi đó GNP được tính:

GNP = GDP + Thu nhập ròng tại nước ngoài

Trong đó, Thu nhập ròng từ nước ngoài tính bằng chênh lệch giữa Thu nhập từ yếu tố xuất khẩu và Thu nhập từ yếu tố nhập khẩu. 

Cụ thể:

GNP = GDP + (Thu nhập từ xuất khẩu – Thu nhập từ nhập khẩu)

GNP bằng tổng sản phẩm quốc nội GDP cộng phần chênh lệch thu nhập chuyển ra nước ngoài và thu nhập chuyển trong nước (hiểu đơn giản là phần chênh giữa thu nhập của người Việt Nam ở nước ngoài và thu nhập của người nước ngoài ở Việt Nam)

Tính trực tiếp

GNP = (X – M) + NR + C + I + G

Trong đó:

  • X là sản lượng kim ngạch xuất khẩu ròng sản phẩm hàng hóa và dịch vụ
  • M là sản lượng kim ngạch nhập khẩu ròng sản phẩm hàng hóa và dịch vụ
  • NR là thu nhập ròng từ tài sản nước ngoài
  • C là chi phí tiêu dùng cá nhân
  • I là tổng mức đầu tư của cá nhân quốc nội
  • G là chi phí Nhà nước dùng trong việc tiêu dùng

Ý nghĩa GNP với nền kinh tế

  • Thông qua GNP, cho biết mức chi tiêu, tiêu dùng tương đương với quy mô thu nhập và mức sống một công dân trong nước. 
  • Khi tính GNP theo mức giá cố định (GNP thực tế) cho biết được mức độ gia tăng thu nhập, gia tăng mức sống của người dân trong khoảng thời gian nhất định.
  • GNP là tổng số tiền của sản phẩm, dịch vụ cuối cùng được tiêu thụ trong thị trường bởi người tiêu dùng, do đó nó là thước đo sự phát triển nền kinh tế của 1 quốc gia, đo lường mức độ khỏe mạnh nền kinh tế 1 quốc gia.
  • GNP giúp phân tích, so sánh mức sống, mức thu nhập người dân. Nếu mức độ tăng lên Tổng sản phẩm quốc gia thực tế thấp hơn với tốc độ tăng của dân số, chỉ số thu nhập bình quân đầu người giảm. 
y nghia gnp

Hạn chế GNP

GNP cũng có một số hạn chế nhất định như sau:

  • Thu nhập, hoạt động sản xuất của công dân hai quốc tịch có thể được tính vào GNP của cả 2 quốc gia, như vậy phần GNP này được nhân đôi khi ước tính GNP toàn cầu.
  • Việc sử dụng GNP khi so sánh nền kinh tế các quốc gia gặp khó khăn khi hiện nay có nhiều doanh nghiệp hoạt động đa quốc gia, mạng lưới hoạt động phức tạp.
  • GNP tính thiếu một số hàng hóa được sản xuất, buôn bán ngầm và loại hàng hóa tự cung tự cấp trên thị trường như là thực phẩm nuôi trồng, hàng hóa tự sản xuất tự sử dụng.

>>> GNI là gì? Cách tính chỉ số thu nhập quốc dân chính xác <<<

Phân biệt GNP và GDP

phan biet gnp va gdp
Tiêu chíGNPGDP
Khái niệmLà tổng sản phẩm quốc gia người dân 1 nước sản xuất ra trong và cả ngoài nước.Là tổng sản phẩm quốc nội người dân một nước sản xuất ra trong phạm vi lãnh thổ quốc gia.
Bản chấtGNP được tạo ra ở tất cả quốc gia, vùng lãnh thổ mà doanh nghiệp, công dân quốc gia nào đó làm ra được.GDP là toàn bộ giá trị kinh tế tạo ra trong phạm vi lãnh thổ một quốc gia.
Công thức tínhGNP = (X – M) + NR + C + I + GGDP = C + I + G + NXTrong đó NX là xuất khẩu ròng nền kinh tế
Mức độ phản ánhGNP phản ánh tốt số lượng hàng hóa và dịch vụ mà người dân một nước có thể mua nhờ phần chênh lệch tài sản từ nước ngoàiGDP phản ánh tốt số lượng hàng hóa và dịch vụ sản xuất ra – làm căn cứ tính bình quân người dân quốc gia đó
Tính ứng dụngĐược ngân hàng thế giới ứng dụng ước tính GNP của 1 quốc giaĐược các quốc gia sử dụng tính bình quân đầu người

Mối quan hệ giữa chỉ số GDP và GNP

Mối quan hệ giữa chỉ số GNP và GDP phản ánh qua công thức sau:

GNP = GDP + NIA

Trong đó:

  • NIA là Thu nhập ròng từ nước ngoài. NIA được tính bằng công thức: NIA =  Thu nhập ròng từ yếu tố xuất khẩu – Thu nhập ròng từ yếu tố nhập khẩu

Dựa vào bảng so sánh trên thấy được mối quan hệ GNP và GDP như sau:

  • Nếu chỉ số GDP > GNP: Sức mạnh kinh tế nước nhà còn yếu.
  • Nếu chỉ số GDP < GNP: Tiềm năng phát triển và sức mạnh kinh tế quốc gia rất tốt.

Lời kết

Trên đây là thông tin chi tiết về chỉ số GNP mà Tài Chính 101 cung cấp, hy vọng nó sẽ giúp các bạn có cái nhìn rõ ràng hơn về chỉ số đo lường kinh tế này. Cảm ơn các bạn đã theo dõi bài viết của mình.