Cổ phiếu quỹ là gì? Có nên đầu tư vào cổ phiếu quỹ hay không?

co phieu quy

Các loại chứng khoán trên thị trường vốn rất phong phú và đa dạng như: trái phiếu dài hạn, cổ phiếu, chứng chỉ đầu tư,…Nhưng còn một hình thức để đầu tư không được lưu hành và giao dịch trên sàn chứng khoán cũng như các nhà đầu tư không dễ dàng mua được đó chính là cổ phiếu quỹ. Vậy cổ phiếu quỹ là gì? Nó có phải là một nguồn đầu tư hấp dẫn hay không?  Để hiểu rõ, mọi người cùng Tài Chính 101 theo dõi bài viết này nhé!

Cổ phiếu quỹ là gì?

Cổ phiếu quỹ là cổ phiếu được phát hành bởi các công ty cổ phần. Sau đó được chính công ty này mua lại bằng nguồn vốn hợp pháp của họ và nắm giữ số cổ phiếu này tương tự như các nhà đầu tư khác.  

Và đặc biệt, số cổ phiếu này sẽ không được tính vào số lượng cổ phiếu công ty đang lưu hành.

Đặc điểm của cổ phiếu quỹ

Cổ phiếu quỹ có các đặc điểm như sau:

  • Cổ phiếu quỹ được mua lại bởi chính các công ty phát hành ra nó, điều này sẽ làm giảm số lượng cổ phiếu lưu hành trên thị trường
  • Chủ sở hữu của cổ phiếu này không có quyền biểu quyết
  • Cổ phiếu quỹ không được trả cổ tức và cũng không có quyền mua cổ phiếu mới
  • Số cổ phiếu quỹ mà các công ty có thể nắm giữ sẽ bị hạn chế theo quy định của pháp luật. 

Tại sao nên mua cổ phiếu quỹ?

Từ những đặc điểm của cổ phiếu quỹ là không được trả cổ tức, không được biểu quyết và cũng không có quyền mua cổ phiếu mới. Vậy tại sao các công ty hay doanh nghiệp vẫn lựa chọn mua loại cổ phiếu này trong khi mình không hưởng quyền lợi?

Dưới đây sẽ là những lý do khiến cổ phiếu quỹ được các công ty đầu tư:

  • Tăng quyền kiểm soát công ty

Cổ phiếu là một trong những lợi ích của cổ đông, việc nắm giữ cổ phiếu giống như là việc nắm giữ cổ phần của công ty. Nếu nắm giữ càng nhiều thì quyền kiểm soát sẽ càng lớn. Điều này cũng giúp hạn chế các trường hợp có người thao túng, làm bất ổn giá cổ phiếu, chiếm quyền kiểm soát công ty trong tương lai. 

Ngoài ra, khi công ty mua cổ phiếu quỹ rồi hủy cũng là một cách làm giảm vốn điều lệ trong trường hợp cần thiết.

  • Mua để bán lại

Các công ty có xu hướng mua lại cổ phiếu quỹ khi thị trường chứng khoán bắt đầu có dấu hiệu sụt giảm và chờ đến khi nó tăng trưởng thì tiến hành bán ra để thu lợi nhuận từ mức chênh lệch này. Vì vậy các doanh nghiệp thường sẽ mua lại cổ phiếu quỹ rồi chờ đến thời cơ tốt bán ra thị trường. 

Tuy phần chênh lệch đó không được hạch toán vào lợi nhuận ròng nhưng cũng phần nào giúp cải thiện dòng tiền và tăng mức thặng dư vốn cổ phần của doanh nghiệp.

co phieu quy la gi
  • Cải thiện chỉ số tài chính của công ty

Việc mua lại cổ phiếu quỹ đã trực tiếp làm giảm số lượng cổ phiếu đang lưu hành trên thị trường chứng khoán. Từ đó, một số chỉ số như: tỷ suất thu nhập trên cổ phần (EPS), suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE),… sẽ tăng một cách gián tiếp. Chính vì vậy nhu cầu cổ phiếu của công ty lớn, làm cho mức độ hấp dẫn của cổ phiếu cũng tăng lên trong mắt các nhà đầu tư và kéo theo giá cổ phiếu tăng.

  • Đảm bảo lợi ích của các cổ 

Khi giá cổ phiếu đi xuống, nhiều công ty sẽ mua cổ phiếu quỹ, làm giảm nguồn cung cổ phiếu, giảm lượng cổ phiếu lưu hành. Mục đích là tạo động lực làm tăng giá trị của cổ phiếu. Như vậy, các cổ đông sẽ được đảm bảo lợi ích, gia tăng giá trị cổ phiếu cho các cổ đông.

  • Thu hồi cổ phiếu ESOP 

Việc mua lại cổ phiếu quỹ còn nhằm thu hồi lại cổ phiếu ESOP (thông thường là mua lại của những người lao động đã nghỉ việc).  Sau đó bán lại cho những nhân viên đang làm việc với mục đích tạo động lực, kích thích sáng tạo của họ. 

Quy định về việc mua – bán cổ phiếu quỹ

Hiện nay, thị trường chứng khoán ngày càng phát triển và các trường hợp các công ty thu mua quá nhiều cổ phiếu quỹ, làm ảnh hưởng đến giá cổ phiếu trên thị trường cũng từng diễn ra không ít. Điều này dẫn đến tình trạng  thao túng giá cổ phiếu của doanh nghiệp trên thị trường. Và để tránh tình trạng tiêu cực thì sẽ có các quy định đối với việc mua – bán lại cổ phiếu quỹ của doanh nghiệp.

co phieu quy

Dựa vào các quy định về việc mua bán lại cổ phần theo quyết định của công ty, các doanh nghiệp cần phải tuân thủ các giao dịch mua bán cổ phiếu quỹ như sau:

  • Công ty không được mua quá 30% tổng số lượng cổ phiếu phổ thông đã được bán trước đó, cũng như một phần hoặc toàn bộ cổ phiếu ưu đãi theo quy định. 
  • Hội đồng quản trị chỉ có quyền mua lại không quá 10% tổng số cổ phiếu từng loại đã được chào bán trong vòng 12 tháng gần nhất.
  • Hội đồng quản trị được tự quyết định giá mua lại cổ phần. Nhưng lưu ý không được cao hơn giá thị trường tại thời điểm đó.
  • Khi công ty mua lại phải có sự thông qua của tất cả các cổ đông trong 30 ngày, tương ứng với thời hạn mà cổ đông gửi lời chào bán bằng tài sản đảm bảo.

Điều kiện khi mua cổ phiếu

  • Để mua lại cổ phiếu, trước hết công ty cần phải đủ nguồn vốn để mua lại cổ phiếu quỹ. Nguồn vốn này sẽ được kiểm toán thông qua báo cáo tài chính.
  • Nếu  công ty mẹ muốn  mua cổ phiếu quỹ thì có thể sử dụng: nguồn thặng dư vốn cổ phần, quỹ đầu tư phát triển hoặc quỹ khác
  • Nếu sử dụng nguồn lợi nhuận sau thuế chưa phân phối để mua lại cổ phiếu thì nguồn vốn mua lại không được lớn hơn lợi nhuận sau thuế chưa phân phối.

>>> Thặng dư vốn cổ phần là gì <<<

Điều kiện khi bán cổ phiếu

  • Quy định thời gian để một công ty đại chúng được bán cổ phiếu quỹ là ít nhất 6 tháng kể từ ngày kết thúc đợt mua gần nhất, trừ trường hợp dùng làm cổ phiếu thưởng hoặc bán lại cho người lao động trong công ty.
  • Ngoài ra, công ty cũng cần phải đưa ra được phương án bán cụ thể trong đó nên rõ thời gian thực hiện cũng như nguyên tắc xác định giá.   

Tiến hành mua bán cổ phiếu quỹ như thế nào?

Đối với các cổ phiếu đã được niêm yết giao dịch, việc mua và bán cổ phiếu quỹ phải tuân thủ theo quy định về giao dịch của Sở Giao dịch Chứng khoán.

Còn đối với các cổ phiếu chưa được niêm yết, chỉ có thể mua bán cổ phiếu quỹ thông qua công ty chứng khoán đã được chỉ định.

Vậy làm sao để xác định giá mua và bán của cổ phiếu quỹ?

Để xác định, chúng ta cần tuân theo một nguyên tắc tính toán cụ thể. Nó được thực hiện theo nguyên tắc dưới đây:

  1. Giá đặt mua ≤ Giá tham chiếu + (Giá tham chiếu * 50% Biên độ dao động giá cổ phiếu)
  2. Giá đặt bán ≥ Giá tham chiếu – (Giá tham chiếu * 50% Biên độ dao động giá cổ phiếu)

Công ty đăng ký giao dịch khi tiến hành giao dịch cổ phiếu quỹ theo phương thức khớp lệnh, chỉ được đặt lệnh giao dịch với tổng khối lượng tối thiểu 3% và tối đa 10% khối lượng giao dịch đã đăng ký đối với mỗi ngày giao dịch.

>>> Diễn đàn chứng khoán là gì? Tìm hiểu ngay <<<

Mua – bán cổ phiếu quỹ là tốt hay xấu?

Khi doanh nghiệp mua cổ phiếu quỹ và có thể bán lại sau đó, ta sẽ nhìn thấy được mục đích trước hết là doanh nghiệp đó muốn kiếm lợi nhuận, muốn nâng số lượng cổ phiếu đang lưu hành trên thị trường.  Nhưng đằng sau đó có thể là mục đích khác, cụ thể là doanh nghiệp có lẽ đang thiếu nguồn vốn, đang thiếu tiền mặt để thực hiện dự án hay đầu tư.

Việc mua cổ phiếu quỹ ảnh hưởng lớn đến doanh nghiệp bởi vì việc mua lại sẽ phải sử dụng nguồn vốn của công ty, sử dụng tiền mặt nên sẽ làm giảm vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp. Việc này thực chất là điều có lợi cho doanh nghiệp. Bởi lẽ trong sự tính toán của họ thì việc mua cổ phiếu của mình với mức giá thấp rồi chờ thời điểm giá cao thì bán ra như vậy nó sẽ được xem như là khoản đầu tư có lời.

mua ban co phieu quy tot hay xau

Tuy nhiên, trong trường hợp doanh nghiệp tính toán sai ví dụ như khi mua thì mua ở mức giá cao, sau đó giá xuống thấp, tới lúc đó cần bán thì sẽ là 1 khoản lỗ nặng cho doanh nghiệp. Vì vậy, việc bán cổ phiếu quỹ ra thị trường, tùy từng thời điểm sẽ có những lợi hại khác nhau. Doanh nghiệp sẽ lỗ khi bán cổ phiếu ra nếu như không được thị trường đón nhận, còn nếu được thị trường đón nhận thì sẽ trở thành khoản lời.

Ưu điểm và nhược điểm của cổ phiếu quỹ

Cũng như các công cụ tài chính khác trên thị trường, việc tự bán rồi tự mua cổ phiếu quỹ đều tồn động những ưu và nhược điểm khác nhau, nó sẽ tác động 2 mặt đến cho người đầu tư.

Ưu điểm

  • Mua bán cổ phiếu quỹ sẽ làm tăng giá cổ phiếu trong ngắn hạn.
  • Nó làm tăng giá trị cổ phần của mỗi cổ đông, đồng thời cũng làm giảm khả năng pha loãng thu nhập EPS.
  • Nếu giá cổ phiếu giảm sâu, mua cổ phiếu quỹ cũng tương tự với việc khẳng định công ty vẫn đang hoạt động tốt.
  • Là cách để công ty đảm bảo lợi ích cho cổ đông khi giá cổ phiếu đi xuống.

Nhược điểm

  • Việc mua cổ phiếu quỹ có thể làm giảm giá trị cho công ty.
  • Mua bán cổ phiếu quỹ có thể làm cho các phần vốn đầu tư cho các dự án mới bị giảm,  ảnh hưởng sâu sắc đến sự tăng trưởng của công ty cổ phần về lâu dài.
  • Việc mua cổ phiếu quỹ cũng có thể làm gia tăng rủi ro vì do tăng hệ số nợ hoặc vốn chủ sở hữu.
  • Hơn thế, việc mua cổ phiếu quỹ còn làm bất cân xứng thông tin giữa lãnh đạo doanh nghiệp, ban quản trị và bên còn lại là các cổ đông nhỏ lẻ.

Một số lưu ý khi đầu tư cổ phiếu quỹ

Để đầu tư thành công, các nhà đầu tư ngoài việc phải am hiểu kỹ càng về cổ phiếu quỹ thì còn phải có chiến lược đầu tư hợp lý. Vậy nên, chúng ta cần lưu ý những vấn đề dưới đây:

  • Cổ phiếu quỹ hoàn toàn có thể hủy bổ nhằm mục đích giảm vốn điều lệ khi có sự đồng ý của đại hội đồng cổ đông.
  • Cổ phiếu quỹ thực chất là loại hình cổ phiếu thường gặp ở các công ty bị thoái vốn. Tuy nhiên, nó vẫn được các công ty giữ lại để sử dụng cho những lúc cần thiết. 
  • Cổ phiếu quỹ cũng giống như loại cổ phiếu chưa phát hành và nó có thể phát hành bất cứ lúc nào. 
  • Công ty sẽ giảm đi một lượng vốn nhất định trong trường hợp mua lại cổ phiếu quỹ.
  • Vì vậy, các doanh nghiệp cần phải tính toán kỹ lưỡng về sự sụt giảm này và đề ra những phương án dự phòng cần thiết để không làm ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh.
luu y khi dau tu co phieu quy

Lời kết

Bài viết đã phần nào giúp các bạn hiểu cổ phiếu quỹ là gì và những mặt tốt – xấu của loại hình cổ phiếu này. Cổ phiếu quỹ đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết giá cổ phiếu cũng như tạo điều kiện đầu tư cho các doanh nghiệp phát hành. Đây là một loại cổ phiếu mang lại nhiều giá trị cho doanh nghiệp. Vì vậy, hãy tìm hiểu thật kỹ để có những quyết định đầu tư hợp lý và đúng đắn.

Xem thêm:

Lạm phát là gì? Nguyên nhân nào gây ra tình trạng lạm phát?

Đầu cơ là gì? Mọi thông tin chi tiết về đầu cơ mới nhất